อ นุ ส ร ณ์ ส ถ า น แ ห่ ง ช า ติ

Link >> Home : กรมยุทธศึกษาทหาร : อนุสรณ์สถานแห่งชาติ : โรงเรียนเตรียมทหาร : โรงเรียนช่างฝีมือทหาร

ขณะนี้ท่านอยู่ที่หน้า : อนุสรณ์สถานแห่งชาติ / พิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง / สงครามมหาเอเชียบูรพา - การปฏิบัติการรบของกองทัพพายัพ

 
 
 

สงครามมหาเอเชียบูรพา การปฏิบัติการรบของกองทัพพายัพ

 

 

สงครามโลกครั้งที่ ๒ อุบัติขึ้นด้วยการที่เยอรมนีส่งกองทัพบุกเข้าไปในโปแลนด์ เมื่อวันที่ ๑ กันยายน พ.ศ.๒๔๘๒ เป็นเหตุให้อังกฤษ และฝรั่งเศสผู้นำฝ่ายสัมพันธมิตรประกาศสงครามกับเยอรมนี ในวันที่ ๓ กันยายน พ.ศ.๒๔๘๒

ภายหลังสัมพันธมิตรของแต่ละฝ่ายได้เข้าร่วมกันในการรบ ทำให้สงครามขยายแนวออกและทวีความรุนแรงขึ้น ทั้งทวีปยุโรปและแอฟริกา

ญี่ปุ่นซึ่งเป็นประเทศมหาอำนาจในเอเชีย ต้องการขยายอิทธิพลครอบคลุมทวีปเอเชีย ได้ส่งกำลังทหารเข้ารุกรบเกาหลี แมนจูเรียฝั่งทะเลตะวันออกของจีนลงมาจนถึงอินโดจีนฝรั่งเศส และยึดครองดินแดนเหล่านั้นไว้

ในตอนต้นของสงครามโลกครั้งที่ ๒ ฝ่ายเยอรมนีรุกรบโจมตีฝ่ายสัมพันธมิตรอย่างรวดเร็วเป็นฝ่ายได้เปรียบในการรบ ญี่ปุ่นเห็นเป็นโอกาสจึงเข้าเป็นฝ่ายพันธมิตรกับเยอรมนีและอิตาลีในปี พ.ศ.๒๔๘๓ ร่วมเป็นกลุ่มที่เรียกว่า อักษะ (The Axis) ร่วมมือช่วยเหลือกันด้านทหาร ตกลงกันที่จัดระเบียบใหม่ในทวีปยุโรปและทวีปเอเชีย โดยทางยุโรปให้เยอรมนีเป็นผู้นำ ส่วนทางเอเชียญี่ปุ่นเป็นผู้นำ

ในวันที่ ๘ ธันวาคม พ.ศ.๒๔๘๔ ญี่ปุ่นได้เปิดฉากสงครามมหาเอเชียบูรพาโดยส่งกำลังโจมตีทางอากาศ ทำลายฐานทัพเรือสหรัฐอเมริกาที่เพิร์ลฮาร์เบอร์ เกาะฮาวาย

ขณะเดียวกันได้ยกพลขึ้นบก เพื่อยึดมลายูของอังกฤษกับเคลื่อนกำลังเข้าสู่ประเทศไทยทางตะวันออก ด้านอรัญประเทศจังหวัดปราจีนบุรี และยกพลขึ้นบกใน ๗ จังหวัด ชายฝั่งทะเลของไทย  คือ จังหวัดสมุทรปราการ ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลา และปัตตานี เพื่อใช้ประเทศไทยเป็นทางผ่านไปยังพม่า และมลายูของอังกฤษ ทหาร ตำรวจ ข้าราชการ และ ประชาชนชาวไทยต่างพร้อมใจกันต่อสู้ ต้านทานกำลังญี่ปุ่นที่รุกรานอย่างกล้าหาญ และทรหดอดทนยอมพลีชีพเพื่อป้องกันประเทศ


การจัดตั้งกองทัพพายัพ

เนื่องจากเห็นว่าไม่มีกำลังพลที่จะต้านทานได้ ประเทศไทยจำต้องยอมให้กำลังทหารญี่ปุ่นเคลื่อนทัพผ่าน และได้ตกลงให้ความร่วมมือทางทหารแก่ญี่ปุ่น ซึ่งญี่ปุ่นขอร้องให้ส่งกำลังทหารเข้ายึดพื้นที่รัฐฉานของพม่า ป้องกันปีกขวาของกองทัพ ญี่ปุ่น

จอมพล แปลก พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีและผู้บัญชาการทหารสูงสุด เห็นเป็นโอกาสที่จะสงวนกำลังกองทัพไทยไว้ไม่ให้ญี่ปุ่นปลดอาวุธ และยึดครองประเทศ กับเพื่อหาทางติดต่อกับฝ่ายสัมพันธมิตร ผ่านทางประเทศจีน จึงจัดตั้งกองทัพพายัพขึ้นเมื่อวันที่ ๒๑ ธันวาคม พ.ศ.๒๔๘๔ มีพลตรี จรูญ รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์ิ เป็นแม่ทัพ
พายัพ

พลตรี จรูญ รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์

การจัดกำลังกองทัพพายัพประกอบด้วย กองพลที่ ๒ (จากจังหวัดปราจีนบุรี) กองพลที่ ๓ (จากจังหวัดนครราชสีมา) กองพลที่ ๔ (จากจังหวัดนครสวรรค์) กองพลทหารม้า กรมทหารม้าที่ี่ ๑๒ กับหน่วยขึ้นสมทบ คือ กองพันทหารราบ กองพันทหารปืนใหญ่ กองพันทหารช่าง รวมทั้งกองบินน้อยผสมที่ ๘๐ (จากจังหวัดลำปาง) และกองตำรวจสนาม กำลังที่เผชิญหน้ากับกองทัพพายัพ คือ กองพลที่ ๙๓ ของจีนฝ่ายก๊กมินตั๋ง ซึ่งอังกฤษมอบให้ดูแลพื้นที่ในส่วนนี้แทน

กองพันทหารราบที่ ๕๒ กองพลที่ ๓ เข้าเมืองเชียงตุง

กำลังของกองทัพพายัพได้เคลื่อนที่จากรัฐฉาน (สหรัฐไทยเดิม) เมื่อวันที่ ๑๐ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๘๕ มุ่งเข้ายึดเมืองเชียงตุง ซึ่งเป็นที่ตั้งกองบัญชาการกองพลที่ ๙๓ ของจีน

และในวันที่ ๒๖ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๘๕ เวลา ๑๖.๒๕ น. กองพันทหารราบที่ ๕๒ กองพลที่ ๓ สามารถเข้ายึดเมืองเชียงตุงได้เป็นหน่วยแรก

ต่อมาในวันที่ ๔ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๘๕ พลตรี หลวงชำนาญยุทธศาสตร์ (ผิน ชุณหะวัณ) ผู้บัญชาการกองพลที่ ๓ ได้ยกกองทัพเข้าสู่เมืองเชียงตุง ได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดี จากผู้ปกครองและชาวเมืองเชียงตุง

แผนที่กองทัพพายัพประชิดมณฑลยูนาน

กองทัพพายัพได้เคลื่อนกำลังขึ้นไปยึดเมืองสำคัญต่าง ๆ ตามแผนที่วางไว้และสามารถขึ้นไปประชิดชายแดนพม่าต่อกับชายแดนจีน ด้านมณฑลยูนนานได้สำเร็จในต้นปี พ.ศ.๒๔๘๖ รวมเวลาการรบประมาณ ๘ เดือนเศษ

หลังจากนั้นกองทัพพายัพได้เริ่มถอนกำลังบางส่วนกลับสู่ประเทศไทย เข้าที่ตั้งเรียงรายลงมาตั้งแต่จังหวัดเชียงรายจนถึงจังหวัดลำปาง ส่วนกำลังที่คงอยู่ในสหรัฐไทยเดิมมีเท่าที่จำเป็น และได้ถอนทหารทั้งหมด เมื่อสงครามยุติในเดือนสิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๘
ในวันที่ ๑๓ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๔๘๘ กองทัพบกได้มีคำสั่งยกเลิกกองทัพพายัพ และหน่วยต่างๆ ที่จัดตั้งขึ้นระหว่างสงครามมหาเอเชียบูรพาจึงเป็นการสิ้นสุด ภาระหน้าที่ของกองทัพพายัพนับแต่นั้น


การจัดพิพิธภัณฑ์การปฏิบัติการของกองทัพพายัพ

อาคารพิพิธภัณฑ์สงครามมหาเอเชียบูรพา การปฏิบัติการของกองทัพพายัพ

เป็นอาคารทรงแปดเหลี่ยมหลังคาทรงไทยใหญ่ประยุกต์ ภายในจัดแสดงหุ่นจำลองโลหะรมดำขนาดเท่าคนจริงของทหารไทยในสงครามมหาเอเชียบูรพา จัดแสดงหุ่นจำลอง ขนาดเล็ก (DIORAMA) เหตุการณ์การเข้าสู่เมืองเชียงตุงของทหารไทยในกองทัพพายัพ และการปฏิสัมพันธ์ระหว่างทหารไทยกับประชาชนชาวเมืองเชียงตุงการจัดแสดงอาวุธยุทธภัณฑ์ที่ใช้ในสงครามมหาเอเชียบูรพา บรรยายข้อมูลประวัติความเป็นมาของกองทัพพายัพ ประวัติการรบ และนำเสนอข้อมูลด้วยระบบคอมพิวเตอร์

จัดเวทีสำหรับบรรยายสรุป และอัฒจันทร์สำหรับผู้ฟัง นั่งได้ ๒๐๐ คน จัดแสดง หุ่นจำลองโลหะรมดำขนาดเท่าคนจริง เหตุการณ์ตอนทหารไทยในกองทัพพายัพเข้าตีเมืองเชียงตุง มีหมู่ทหารปืนกลเบา ทหารราบ ขบวนวัว เทียมเกวียน ล่อต่าง ทางรถไฟ
ในการขนส่งทหารภายหลังสงครามยุติ

 
อนุสรณ์สถานแห่งชาติ กองประวัติศาสตร์และพิพิธภัณฑ์ทหาร สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ  กองบัญชาการกองทัพไทย
๙ หมู่ ๑๖ ต.คูคต อ.ลำลูกกา จ.ปทุมธานี ๑๒๑๓๐.